Anweisung zur Gründung bewaffneter Untergrundkräfte und zu deren interner Organisation

Instruktion von General Sosnkowski an General Rowecki über die Bildung des Związek Walki Zbrojnej, d.h. detallierte Anweisung zur Gründung bewaffneter Untergrundkräfte und zu deren interner Organisation, Aufgaben sowie Kontakt zur polnischen Exilregierung, 4.12.1939

L. 45/40/tjn.

4 grudnia 1939 r.

Pocztą kurierską.

INSTRUKCJA dla

Obywatela Rakonia

I.

Na podstawie decyzji Rządu na terenach okupowanych Kraju powstaje tajna organizacja wojskowa pod nazwą „Związek Walki Zbrojnej.

Na Komendanta Głównego tej organizacji Szef Rządu i Naczelny Wódz dnia 13-go listopada br. desygnował mnie. Działać będę na tym posterunku jako Zastępca Naczelnego Wodza i z jego rozkazu.

II. CEL ORGANIZACJI

a) Przez skupienie w związkach konspiracyjnych jednostek naj­staranniej dobranych stworzyć ośrodki czynnego oporu narodowego, przeciwdziałającego załamaniu się sił moralnych polskiego społe­czeństwa.

b) Współdziałać w odbudowie Państwa na drodze wałki orężnej. Z chwilą wkroczenia do Kraju Wojsk Polskich, organizacja ulega rozwiązaniu i wstępuje do szeregów armii regularnej.

III. DROGI I FORMY DZIAŁANIA

a)      Współdziałanie w informowaniu społeczeństwa o istotnej sy­tuacji politycznej i militarnej oraz w walce z niemiecką i bolsze­wicką propagandą.

b)      Podtrzymanie uczuć nienawiści do okupanta i żądzy wzięcia odwetu.

c)     W ramach dyrektyw, zdefiniowanych przez Rząd Polski, sto­sowanie represji względem osób, podtrzymujących z okupantami stosunki towarzyskie, organizacyjne i polityczne, aż do karania ... v ... w wypadku jawnej i oczywistej zdrady.

d)      Prowadzenie w okresie trwania okupacji akcji bojowo-dywersyjnej na terenie Kraju. O czasie, charakterze i rozmiarach tej akcji decydują — na wniosek Komendanta Głównego ZWZ — Premier i Naczelny Wódz.

e)      Szkolenie wojskowe kadr oddziałów wojskowych; gromadzenie środków wałki zbrojnej; przygotowanie powstania zbrojnego na tyłach armii okupacyjnych, które nastąpi z chwilą wkroczenia regularnych wojsk polskich do Kraju.

IV. CHARAKTERYSTYKA ORGANIZACJI POD WZGLĘDEM POLITYCZNYM

a) ZWZ jest organizacją jednolitą, jedyną działającą na terenie Kraju i nie może być w żadnym wypadku związkiem kilku organizacji pokrewnych.

b) ZWZ jest organizacją ogólno-narodową, ponadpartyjną i ponadstanową, skupiającą w swych szeregach, bez względu na różnicę przekonań politycznych i społecznych, wszystkich prawych Polaków, pragnących walczyć orężnie z okupantami w warunkach pracy konspiracyjnej i odpowiadających pod każdym względem wysokim moralnym wymaganiom, jakie stawia wobec jednostki podobna praca.

c) Rekrutowanie członków ZWZ odbywa się indywidualnie, jednak w zasadzie poprzez środowiska organizacyjne, społeczne, polityczno-ideowe i polityczne, istniejące na terenie Kraju. Wykaz tych środowisk zawiera załącznik. Komendant Główny ZWZ będzie uwzględniał życzenia, wskazówki i dyrektywy odnośnych Ministrów politycznych w sprawie metod rekrutacji na terenie poszczególnych środowisk, z tym jednak, że wskazówki te nie będą stały w sprzecz­ności z celami i regulaminem ZWZ.

d) Przy rekrutowaniu członków i w toku pracy organizacyjnej nie ma środowisk uprzywilejowanych. Obowiązuje w tym zakresie na terenie Kraju równość startu i równość praw dla wszystkich stronnictw, czy też ugrupowań społecznych i ideowych, działających pod określoną egidą polityczną. ZWZ nie może stać się terenem wyścigu o polityczne wpływy w Kraju.

V. ZASADY STRUKTURY ORGANIZACYJNEJ

a) Członkiem ZWZ może być każdy Polak (każda Polka), nieposzłakowanej czci, poczynając od wieku lat 17-u, który cele organizacji przyjmie za swoje, podda się bez zastrzeżeń jej regulami­nowi, oraz złoży przepisaną przysięgę.

b) Najniższą komórką organizacyjną jest sekcja, złożona z 5-u członków; na czele sekcji stoi sekcyjny.

c) Tworzy się oddziały męskie i żeńskie. Oddziały żeńskie będą zatrudnione przede wszystkim w zakresie propagandy, kolportażu, łączności, transportów i służby sanitarnej.

d) Kilka sekcji (nie mniej jak dwie, nie więcej jak pięć) istniejących w tej samej miejscowości — tworzy pluton. Na czele plutonu stoi plutonowy.

e) Wyższych jednostek organizacyjnych nie tworzy się; natomiast plutony mogą być łączone doraźnie dla większych akcji bojowych lub dla celów ćwiczebnych.

f) Komenda obwodu obejmuje większe miasta (ponad 10 tys. ludności) lub teren powiatu (wedle dawnego podziału administracyjnego polskiego), względnie jego część, jeśli powiat został prze­połowiony linią demarkacyjną obu okupacji.

g) Komenda okręgu obejmuje miasta ponad 100 tys. mieszkańców lub teren województwa (wedle dawnego podziału administracyjnego), względnie jego część, o ile województwo zostało przepołowione linią demarkacyjną obu okupacji.

h) Na czele obwodów i okręgów stoją komendanci obwodowi i okręgowi.

i) Okupacja niemiecka podzielona została na cztery komendy obszarów: Komenda Obszaru Nr 6 w Toruniu, Komenda Obszaru. Nr 5 w Poznaniu, Komenda Obszaru Nr 4 w Krakowie i Komenda Obszaru Nr 1 z siedzibą w Warszawie.

Okupacja sowiecka podzielona została na dwie komendy obszarów: Komenda Obszaru Nr 2 z siedzibą w Białymstoku i Komenda Obszaru Nr 3 z siedzibą we Lwowie.

Linie rozgraniczenia pomiędzy poszczególnymi komendami obszarów zostaną wyznaczone szczególnymi zarządzeniami.

j) Zagranicą tworzone są bazy terytorialne obejmujące sieć granicznych punktów przejściowych, oraz sieć punktów składowych dla bibuły, broni oraz środków technicznych. Na czele bazy stoi ko­mendant bazy. Urządzone będą na razie trzy bazy: węgierska (Nr 1), rumuńska (Nr 2) i litewska (Nr 3). Ilość baz będzie zwiększana w miarę możności i potrzeby.

VI. ZASADY REGULAMINOWE

a) ZWZ jest organizacją ścisłą, tajną, wojskową, opartą o bezwzględnie pojęte zasady hierarchii, karności i dyscypliny. Kandydat, wstępujący do ZWZ, składa przysięgę następującej treści:

„W obliczu Boga Wszechmogącego — i Najświętszej Marii Panny, Królowej Korony Polskiej, kładę swe ręce na ten święty Krzyż, znak męki i zbawienia — i przysięgam, że będę wiernie i nieugięcie stał na straży honoru Polski, a o wyzwolenie Jej z niewoli walczyć będę ze wszystkich sił moich, aż do ofiary mego. życia. Wszelkim rozkazom władz Związku będę bezwzględnie posłuszny, a tajemnicy niezłomnie dochowam, cokolwiek by mnie spotkać miało".

Po złożeniu przez kandydata powyższej przysięgi, przyjmujący wygłasza następującą formułę:

„Przyjmuję cię w szeregi żołnierzy Wolności. Twym obowiązkiem będzie walczyć z bronią w ręku o odrodzenie Ojczyzny. Zwycięstwo będzie twoją nagrodą. Zdrada karana jest śmiercią".

Uwaga: W tekście przysięgi dla różnowierców słowa pomiędzy myślnikami zostają opuszczone.

b) Wystąpić z szeregów ZWZ można tylko za zezwoleniem ko­mend wyższych, poczynając od komendy okręgowej w górę, przy czym sankcje za zdradę tajemnicy nie przestają działać.

c) Kary dyscyplinarne za niedbałe pełnienie obowiązków określi specjalny kodeks, wzorowany na normach postępowania wojsko­wego, jednak dostosowany do warunków pracy konspiracyjnej.

d) System konspiracji będzie oparty o zasady następujące:

—  pseudonimy członków,

—  oparcie rozkazodawstwa o zlecenia ustne i system pamię­ciowy, przy ograniczeniu pisania do niezbędnego minimum,

— oparcie systemu łączności o hasła i odzewy słowne lub materialne,

— kontakty organizacyjne odbywają się na kwaterach tajnych, nieustannie zmienianych, przy czym adres kwatery można jedynie otrzymać przez odpowiednio dobrane punkty łączności po wymienieniu hasła,

— w zasadzie każdy żołnierz ZWZ zna tylko swych towarzyszy z sekcji; kontakty komend odbywają się w porządku ściśle hierarchicznym wedle zasady: tylko jeden kontakt w górę,

— w kodeksie dyscyplinarnym będzie przewidziany specjalny system kar za niepotrzebne gadulstwo i za nieprzestrzeganie zasad konspiracji,

— zasada najważniejsza: w doborze członków kłaść nacisk na jakość kandydatów, ich niewątpliwą wartość moralną, pamiętając, iż największym błędem byłoby dążenie do sukcesów ilościowych. W myśl tej zasady celem pierwszego etapu organizacji będzie zwerbowanie nie więcej jak po 500 członków na terenie każdego obszaru; z reguły plany rekrutacji będą normowane pod względem ilościo­wym rozkazami Komendanta Głównego. 

[...]

VIII. AKCJA ZBROJNA I WYSTĄPIENIA DYWERSYJNE

Rząd Polski nie dopuszcza na razie żadnej akcji zbrojnej na terenie Kraju, ponieważ cel polityczny takiej akcji w obecnym okresie przedstawia się niejasno, a po drugie — w obecnym zaczątkowym okresie organizacji akcja zbrojna wypadłaby prawdopodobnie słabo; zasięg jej byłby nikły obejmując tylko pewne punkty Kraju. Efekt tej akcji najprawdopodobniej nie stałby w j żadnym stosunku do represji, jakie akcja podobna musiałaby ściągnąć na Kraj, dając okupantom powód do bezwzględnej eksteri minacji Polaków.

Powstrzymajcie się również na razie od wystąpień dywersyjnych i czekajcie na dyrektywy Naczelnego Wodza w tej mierze. Ze swej strony przyślijcie mi swoje wnioski co do możliwości i celowości podobnych wystąpień na Waszym terenie.

Należy cały wysiłek zwrócić na razie przede wszystkim na zmontowanie organizacji i nawiązanie łączności.

Quelle
Instrukcja dla Obywatela Rakonia, in: Armia Krajowa w dokumentach 1939-1945 [Die Heimatarmee in Dokumenten]. 6 Bde. Wrocław u.a. 1990-1991. Bd. 1. S. 10-15. 
Copyright
Verbreitung und Vervielfältigung nur zu wissenschaftlichen Zwecken. Voraussetzung für die Nutzung in wissenschaftlichen, nichtkommerziellen Publikationen und Abschlussarbeiten ist neben der korrekten Zitation – unter Berücksichtigung der empfohlenen Zitierweise – eine entsprechende Meldung an die Projektkoordination über das Meldeformular
Erstellt
19.06.2012 
Zuletzt geändert
18.04.2018 

Es wird empfohlen, die Quellen stets in der Originalsprache zu zitieren.

Instrukcja dla Obywatela Rakonia, in: Herder-Institut (Hrsg.): Dokumente und Materialien zur ostmitteleuropäischen Geschichte. Themenmodul "Deutsche Besatzungspolitik in Polen 1939-1945", bearb. von Markus Roth. URL: https://www.herder-institut.de/resolve/qid/1123.html (Zugriff am 26.02.2020)